Pers

Oudste natuurreservaat van België viert haar 70ste verjaardag: “De Zegge staat enorm onder druk, dat mogen we niet laten gebeuren”

Het oudste natuurreservaat van ons land viert haar 70ste verjaardag. “De Zegge in Geel is sinds 1952 uitgegroeid tot een uniek stukje België, een uniek stukje Europa zelfs. Het is een beschermd natuurgebied van 111 hectare en één van de weinige plaatsen in België waar je nog zo’n waardevolle moerashabitat vindt. Dat willen we vieren! De Zegge staat immers enorm onder druk door verdroging en het principe van natte natuur is cruciaal om de biodiversiteit te versterken. Enkel zo kunnen we deze zeldzame habitat bewaren voor de komende generaties”, zegt conservator Toon Deswert.

“Natuurreservaat De Zegge is een kwetsbaar paradijs voor zeldzame fauna en flora en één van de schaarse plekken in België waar nog een unieke moerashabitat met belangrijk laagveen voorkomt. Veen houdt koolstof vast en vormt zo een baken in de strijd tegen de klimaatopwarming. Ze is van een immens belang als opslagplaats van koolstof in de bodem, als natuurlijke airconditioning, als opslagplaats voor water en als buffer voor overstromingswater van de Kleine Nete tijdens hevige regenval”, legt Dries Herpoelaert uit, directeur van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA), die sinds 1952 het natuurgebied onder haar hoede heeft. Het oudste natuurreservaat van België speelt ook een belangrijke rol in het grotere geheel. “Europa riep het gebied van 111 hectare zelfs uit tot Europese topnatuur en maakte het deel van de Natura 2000-gebieden. Dit netwerk aan locaties vormt de hoeksteen van het beleid van de EU voor het behoud en herstel van biodiversiteit”, zegt minister Zuhal Demir, Vlaams minister van Justitie en Handhaving, Omgeving, Energie en Toerisme. In De Zegge groeien zo’n 44 planten- en mossoorten die op de IUCN rode lijst van bedreigde soorten staan.

Ook tal van bedreigde vogelsoorten en andere fauna zoals de bruine kiekendief, de roerdomp, ringslangen en overvliegende ooievaars voelen zich hier thuis.

Cruciaal ingrediënt: water

De Zegge staat echter enorm onder druk, want de waterhuishouding wordt bedreigd. “Op korte termijn werkt Antwerp Zoo Foundation (AZF), de conservatiestichting van de KMDA, aan het behoud van het bestaande moerasgebied door zo goed mogelijk de eco-hydrologie te beheren. Dat wil zeggen dat we de manier waarop water in De Zegge opgenomen, verplaatst, gebruikt en verbruikt wordt, gaan beheren en optimaliseren. Op lange termijn wil AZF de landbouwers die actief zijn rond De Zegge, overtuigen om anders te telen en zo de druk op het gebied te verminderen. AZF moedigt hen aan om in te zetten op teelten die in natte omstandigheden succesvol zijn. Zo lopen hun velden (deels) weer onder water en moeten ze daardoor minder water oppompen. Zo wil AZF de landbouw in de periferie op een duurzame wijze laten cohabiteren met het reservaat. Enkel op deze manier kan De Zegge van de verdroging gered worden en kunnen ook de volgende generaties nog meegenieten van dit bijzonder stukje natuur.”

Minister Zuhal Demir ondersteunt de heropwaardering van De Zegge door haar aanwezigheid op de festiviteiten rond de 70ste verjaardag van het natuurgebied. “De Zegge is een mooi en concreet voorbeeld van het Vlaamse beleid rond natte natuur. De Zegge droogt uit als we niet snel iets ondernemen. Dat mogen we niet laten gebeuren. Een opwaardering van de natuur is noodzakelijk!” aldus de minister. Dankzij het hefboomproject van de Blue Deal hebben de medewerkers van De Zegge in samenwerking met de Vlaamse Overheid in 2022 zo maar liefst vijf hectare natte natuur kunnen herstellen. “Concrete acties zoals een verlaging van de CO2-uitstoot, vermindering van de stikstofneerslag, heroriëntering van landbouw in de buurt en het bufferen van water moeten dit bewerkstellingen.”

Feest voor de natuur

Op 18 september 2022 viert De Zegge feest. Niet alleen Zuhal Demir zal zich op een truxor door het gebied begeven. Ook buurtbewoners en abonnees van de KMDA konden zich inschrijven voor een verjaardagswandeling. Dat is een unieke kans, want het gebied is niet vrij toegankelijk: enkel tijdens dit verjaardagsfeest krijgen zij exclusieve toegang met een gids in het natuurreservaat. Rasvertellers Hans Van Dyck en Dirk Draulans overtuigen de bezoekers over de noodzaak van natuurbehoud. Voor de kleinsten onder de bezoekers is er kinderanimatie voorzien door de plaatselijke JNM, voor de volwassenen zijn er talloze informatiestandjes voorzien bij de tonen van gezellige live folkmuziek. “Een feest voor de mensen én de natuur!” besluit Herpoelaert.

De tijdlijn: 70 jaar geschiedenis

  • Eind jaren 50: Door de industrialisatie van de landbouw is er geen ruimte meer voor kleinschalige werkzaamheden die het vroegere Kempense landschap typeerden. Het Groot Geels Gebroekt wordt ontgonnen.
  • 1952: De Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA) slaagt erin 50 hectare te redden van het oorspronkelijke Groot Geels Gebroekt. Dat omvatte vroeger meer dan 500 hectare.
  • 1956: Het laatste broedgeval van de bruine kiekendief in De Zegge is een feit.
  • 1958: De Zegge wordt officieel als natuurreservaat erkend.
  • 1973: Een grootschalige solidariteitsactie ‘Red De Zegge’ zamelt geld in met een stickerverkoop om verdere ontginning van het Zeggegebied te voorkomen. Door deze ongekende en massale actie verdubbelt het reservaat in omvang.
  • Volgende decennia: De KMDA zet in op natte natuur om de zeldzame plantengroei te herstellen en de habitat van de roerdomp en de bruine kiekendief te vergroten.
  • 2001: De roerdomp keert na 22 jaar terug als broedvogel.
  • 2013: Jarenlange beheerswerken zorgen voor een uitstekende biotoop. Na 57 jaar is er opnieuw een succesvol broedgeval van de bruine kiekendief met drie uitgevlogen jongen.
  • 2021: Het eerste ooievaarskuiken in 140 jaar wordt geboren.
  • 2022: De Zegge viert haar 70ste verjaardag met een dag waarin buurtbewoners en abonnees van de KMDA het reservaat kunnen bezoeken tijdens een verjaardagswandeling. Een toelichting van minister Zuhal Demir en persoonlijke getuigenissen van Hans Van Dyck en Dirk Draulans gaan gepaard met een gezellig drankje en animatie voor de geïnteresseerden.

Wist je dat…?

  • … 169 vogelsoorten, 17 zoogdierensoorten, 10 reptielen- en amfibieënsoorten, 28 dagvlindersoorten, 475 nachtvlindersoorten, 40 libelsoorten, 10 vissoorten, 18 sprinkhaan- en krekelsoorten, 348 plantensoorten, 190 keversoorten en nog veel meer fauna en flora in De Zegge te vinden zijn?
  • … heel wat patiënten uit verschillende zorgcentra als vrijwilligers meehelpen met de beheerswerken in De Zegge? Daarvoor werkt het natuurreservaat samen met onder andere het Openbaar Psychiatrisch Zorgcentrum (OPZ) van Geel en het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen (ZNA). De patiënten dragen hun steentje bij om kwetsbare biotopen in stand te houden, terwijl ze zelf volop van de heilzame werking van de natuur genieten tijdens hun ‘bostherapie’.
  • … De Zegge dankzij een telling uit 1829 weet dat er bijna 200 jaar geleden maar liefst 1.200 schapen de verschillende heides rond Geel begraasden? Ook nu krijgen de medewerkers van De Zegge nog hulp van 170 schapen en 2 runderen om de grassen kort te houden. De specifieke diersoorten zijn zelf levend erfgoed: bijvoorbeeld de Ardense Voskop, het Kempisch Heideschaap en het Kempens roodbont rund komen hier al van oudsher voor.
  • … er in 2021 voor het eerst in 140 jaar opnieuw een ooievaarsjong uitvloog in De Zegge! Eén jaar eerder plaatste De Zegge in samenwerking met ZOO Planckendael vijf ooievaarswielen die dienen als palen om nesten op te bouwen. Het goede nieuws blijft komen: ook in 2022 vloog een jong uit. De Zegge ziet bovendien elk jaar dat de interesse in de nestpalen toeneemt. Het is slechts een kwestie van tijd en van goede wil van het huidige ooievaarskoppel tot er extra ooievaars arriveren en ze extra nesten in De Zegge bouwen.

Feestplanning

  • 8.30-18 uur: Live muziek, snacks, kinderanimatie en informatiestanden
  • 9-17 uur: Verjaardagswandelingen door De Zegge (enkel mits reservatie)
  • 10.30 uur : Aankomst en toelichting van minister Demir
  • 14-15 uur: Persoonlijke getuigenissen van Hans Van Dyck en Dirk Draulans

Download de cleane videobeelden

VIDEOBEELDEN VAN MINISTER ZUHAL DEMIR OP DE TRUXOR

BROCHURE ANTWERP ZOO FOUNDATION (NL)

BROCHURE ANTWERP ZOO FOUNDATION (FR)

BROCHURE ANTWERP ZOO FOUNDATION (ENG)