LuiKotale Bonobo project

Bonobo's zijn de minst bekende soort van alle mensapen. Hun verspreidingsgebied is beperkt tot de regenwouden ten zuiden van de rivier de Congo en daardoor gescheiden leven van de andere soorten Afrikaanse mensapen, chimpansees en gorilla's.

Onderzoekskamp in DR Congo

Het LuiKotale Bonobo project wordt gecoördineerd door Barbara Fruth die sinds begin 2014 als wetenschapper in dienst is van het CRC, en door Gottfried Hohmann van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie in Leipzig, Duitsland. De veldsite met het onderzoekskamp (foto hiernast) werd opgericht in 2002 en is gelegen aan de zuidwestelijke rand van Nationaal park Salonga, Bandundu, DRC. Voor het wetenschappelijk onderzoek heeft het team een bonobo-gemeenschap vertrouwd gemaakt met de permanente aanwezigheid van de onderzoekers, zodat ze van zeer nabij te bestuderen zijn. Gewenning van een tweede gemeenschap bonobo's is op dit moment nog in volle gang.

 

Wetenschappelijk onderzoek

Door systematische gedragsobservaties van individuele bonobo’s, en aan de hand van stalen urine, mest en haren (uit hun nesten) die we verzamelen proberen we onze kennis uit te breiden over de leefgewoontes en het gedrag van bonobo's in de natuur. Met het DNA uit die stalen zijn we onder andere in staat de verwantschapsrelaties te bepalen, en hormonen en andere fysiologische gegevens uit urine en mest-stalen helpen om bonobo's beter te begrijpen en zelfs individuele gezondheidsproblemen te identificeren.

Onlangs bleek uit het onderzoek van Barbara dat bonobo’s medische kennis hebben en zichzelf behandelen met planten uit het woud. De Duitse TV-zender ZDF besteedde er in september 2015 een documentaire aan die online te bekijken is.

Bescherming van het woud

Bonobo’s zijn geclassificeerd als een bedreigde diersoort op de Rode Lijst van IUCN, en opgenomen onder klasse A in het Afrikaanse verdrag inzake het behoud van de natuur en de natuurlijke hulpbronnen. Tot nu toe zijn er nog geen landelijke tellingen van het aantal bonobo’s uitgevoerd, maar op grond van onderzoek op kleinere schaal variëren de schattingen tussen de 15.000 en 50.000 individuen. Hoewel nationale als internationale wetgeving het doden of vangen van bonobo's verbiedt, is commerciële jacht de grootste bedreiging voor het voortbestaan van de bonobo’s. Bovendien neemt hun hun leefgebied snel af als gevolg van industriële houtkap, landbouw en mijnbouw.

Naast het wetenschappelijk onderzoek draagt het project op verschillende manieren bij aan de overlevingskansen van de soort. De permanente aanwezigheid van onze onderzoekers en de leden van verschillende dorpen die ons helpen als gids of onderzoeksassistent heeft al een belangrijke positieve invloed. Daarnaast zijn er verschillende gerichte maatregelen die aan het behoud van bonobo’s bijdragen, zoals a) anti-stroperij patrouilles in samenwerking met lokale overheden en de plaatselijke bevolking; b) het aanbieden van onderwijs op scholen; c) beoordeling van de aanwezigheid van dieren en planten in het onderzoeksgebied, d) evaluatie van de mogelijkheden voor voor eco-toerisme; en e) ondersteuning van lokale initiatieven om te voorzien in alternatieve inkomsten, zodat de lokale bevolking niet meer afhankelijk is van het stropen.

Kortom, het project probeert de belangen van wetenschappers en alle belanghebbenden in het leefgebied van de bonobo's te integreren en de verschillende aspecten rond onderzoek en natuurbehoud combineren. De samenwerking biedt een wederzijds voordeel voor alle partners, en vooral de natuurlijke rijkdommen van het Congobekken en hun bijzondere bewoner, de bonobo, zullen ervan profiteren.